De afgelopen jaren heb ik als ProAV Staff Systems Engineer veel samengewerkt met technisch personeel van theaters, resellers en fabrikanten welke dagelijks bezig zijn met podiumtechniek. Door deze contacten spreek ik met een breed scala aan experts uit verschillende technische disciplines. Dit geeft mij een breed perspectief op de toepassingen en uitdagingen binnen theaters. Regelmatig hoor ik over oplossingen en ontwikkelingen, waar ik vervolgens dieper induik en onderzoek naar doe. Nu het einde van het jaar nadert, leek het mij een goed moment om de integratie van IP binnen de domeinen verlichting, audio en video eens overzichtelijk op papier te zetten: wanneer is deze ontwikkeling begonnen, hoe is deze geëvolueerd en wat brengt de toekomst? Voor iedereen die op de stillere momenten wil bijlezen: hierbij een uitgebreid overzicht.
Tot ver in de jaren ’90 was podiumtechniek sterk gefragmenteerd per discipline. Lichtsystemen draaiden op analoge dimmers en DMX512-lijnen; audio gebruikte analoge multikabels; videorouting verliep over point-to-point coax (SDI) en showcontrol beperkte zich tot triggers of timecode. Deze oplossingen voldeden prima voor kleinere producties, maar bij complexere shows ontstonden knelpunten: capaciteitslimieten (bv. max 512 lichtkanalen per DMX-lijn), kilometers bekabeling, gebrek aan terugkoppeling (unidirectioneel) en isolatie tussen systemen (moeilijke synchronisatie).
De introductie van IP-netwerken bracht een paradigmaverschuiving.
Ethernet kende men al in de IT-wereld, maar rond de eeuwwisseling begon men de voordelen voor entertainment te zien: schaalbaarheid, flexibiliteit en integratie. Met datanetwerken kun je immers veel signalen over één infrastructuur sturen, apparaten terug laten praten, en systemen samen laten werken.
In deze blog serie beschrijf ik de evolutie van deze IP-adoptie in de podiumtechniek, in vier domeinen – licht, audio, video, showcontrol – elk met hun eigen kenmerken en mijlpalen. We belichten de technische ontwikkelingen chronologisch, geven praktijkvoorbeelden en bespreken trends en toekomstige innovaties.
Op de agenda staan de volgende blogs voor de komende weken:
- Licht: Van DMX512 naar netwerkgestuurde verlichting
- Audio: Van analoge multikabel naar Audio-over-IP
- Video: Van SDI naar IP-streaming
- Showcontrol: Alles samenbrengen op IP
- Markttrends en Adoptie
- Toekomstvisies en Innovaties
Voor nu starten we met een chronologisch overzicht van de te bespreken expertises.
Historische Evolutie per Domein
-
-
1986 – DMX512 voor licht
Standaard voor digitale lichtsturing (512 kanalen) over seriële kabel. Unidirectioneel: console → dimmers; decennialang de basis voor lichtbesturing wereldwijd.
-
1991 – MIDI Show Control (MSC)
Uitbreiding op MIDI, in 1991 geratificeerd als showcontrol-standaard. Hiermee kunnen theaters cues en commando’s digitaal versturen tussen licht-, geluid- en effectsystemen.
-
1996 – CobraNet voor audio
Eerste commercieel succesvolle audio-over-Ethernet. 100 Mbit/s, 64 kanalen on-gecomprimeerd over een netwerkkabel. Legde de basis voor digitale audiodistributie, zij het beperkt tot lokaal LAN (niet routable).
-
1998 – Art-Net voor licht over IP
Open protocol (Artistic Licence) om DMX512 te tunnelen via netwerk (UDP). Maakt vele DMX-“universes” over één Ethernet mogelijk. Breed omarmd in de verlichting om multiple universes te hanteren.
-
2006 – Audinate Dante voor audio
Introductie Dante, een plug-and-play IP-audionetwerk. Lage latency (~1 ms), discovery via mDNS. Groeit uit tot de de-facto standaard in live geluid en omroep.
Tevens 2006: RDM (Remote Device Management) standaard voor bidirectioneel DMX (feedback van fixtures). -
2011 – AVB-standaard voor AV
IEEE ratificeert Audio Video Bridging (802.1BA, etc.) voor geprioriteerd, gesynchroniseerd transport over Ethernet. Biedt 2 ms end-to-end latency garantie over 7 hops. In 2018 lanceert Avnu Alliance het Milan-protocol op AVB basis voor live-industrie interoperabiliteit.
-
2013 – AES67 audio-interoperabiliteit
Audio Engineering Society publiceert AES67-2013. Dit open standaardprotocol laat diverse AoIP-systemen (Dante, Ravenna, etc.) audiostreams uitwisselen. Wordt later ook basis voor ST 2110-30 (broadcast audio).
-
2017 – SMPTE ST 2110 voor video over IP
Eerste delen van ST 2110 gepubliceerd in nov 2017. Deze standaard beschrijft hoe ongecomprimeerde video, audio en metadata als aparte essences over managed IP-netwerken lopen, gesynchroniseerd via PTP. Vervangt geleidelijk SDI in omgevingen waar bandbreedte beschikbaar is.
-
2020 – IPMX voorstel voor Pro-AV
AIMS Alliance presenteert IPMX (IP Media Experience) als open standaardprofiel voor Pro-AV op basis van ST 2110 + NMOS. Onderdelen: JPEG XS compressie (4K60 over 1 Gbit netwerk), HDCP-ondersteuning, eenvoudige discovery en beveiliging. Eerste specificaties beschikbaar gesteld in 2023-2024; beoogd als “HDMI-over-IP standaard” voor de AV-industrie.
-
Bovenstaande tijdlijn laat zien hoe elk deelgebied de stap naar IP maakte. In de komende blogs gaan we per domein dieper in op deze evolutie, met als doel om de context en impact duidelijk te maken.
Naar het volgende blog in deze serie
P.S. Nieuwsgierig geworden naar de propositie van NETGEAR AV op het gebied van podiumtechnieken? Ontmoet ons op de CUE 2026
Datum: 12–14 januari 2026
Locatie: Rotterdam Ahoy – Stand 1.016
Gratis registreren: cue.nl
Wij kijken ernaar uit om je daar te ontmoeten!
Voor meer informatie over NETGEAR AV Switching neem gerust contact op met:
Eric Lindeman email: elindeman@netgear.com
Een overzicht van onze klassikale AV trainingen in Zoetermeer kan je hier vinden: https://innovatie.netgear.nl/audio-video-over-ip-trainingen/
